Kısa yanıt
Havuz suyu test kitiyle doğru ölçüm için numuneyi dirsek derinliğinden, dönüş nozullarından uzak bir noktadan alın. Serbest kloru DPD 1 ile ölçüp rengi hemen okuyun, pH için fenol kırmızısı kullanın. Test çubuğunu kutudaki süre kadar bekletip gün ışığında skalayla karşılaştırın. Değerleri genel kabul gören hedeflerle kıyaslayın: pH 7,2–7,6, serbest klor 1–3 ppm.
Hazırlayan: Sinada Kimya Teknik Ekibi · Son güncelleme: 26 Eylül 2026
Havuz bakımındaki sorunların önemli bir kısmı hatalı ölçümden doğar: yanlış okunan bir değer, gereksiz kimyasal eklenmesine ve suyun dengesinin kaymasına neden olur. Bu rehberde yöntem seçimini, numune almayı, okuma hatalarını ve ölçüm takvimini ele alıyoruz.
Havuz suyunda hangi değerler ölçülür?
Rutin kontrolün iki temel değeri pH ve serbest klordur. Diğerleri suyun genel dengesini gösterir:
- Serbest klor: Suyu dezenfekte eden aktif klor. Klorun işlevini klor ne işe yarar yazımızda anlattık.
- Toplam ve bağlı klor: Toplam klor ile serbest klor arasındaki fark bağlı klordur (kloramin); havuzdaki keskin koku genellikle buradan gelir.
- pH: Klorun ne kadar verimli çalışacağını ve yüzücü konforunu belirler. Temel bilgiler havuzların pH değeri yazımızda.
- Toplam alkalinite: pH’ın ani dalgalanmasını önleyen tampon kapasitesidir (alkalinite nedir?).
- Kalsiyum sertliği ve siyanürik asit: Kalsiyum sertliği kireçlenme eğilimini, siyanürik asit ise stabilize klorun güneşe karşı ne kadar korunduğunu gösterir; ikisi de daha seyrek ölçülür.
Test yöntemleri: şerit, tablet/damla (DPD) ve fotometre
Üç yöntem de renk tepkimesine dayanır. Fark, reaktifin ne kadar kontrollü eklendiğinde ve rengin nasıl okunduğundadır.
| Yöntem | Ölçtüğü değerler | Okuma kolaylığı | Hassasiyet | Uygun kullanıcı | Dikkat noktası |
|---|---|---|---|---|---|
| Test çubuğu (şerit) | pH, serbest ve toplam klor, alkalinite; bazı türlerde sertlik ve siyanürik asit | Çok kolay | Düşük | Hızlı kontrol yapan havuz sahibi | Nemden etkilenir, kutu açık bırakılmamalı |
| Tablet/damla (DPD, fenol kırmızısı) | Serbest ve toplam klor, pH; ek reaktifle alkalinite, sertlik, siyanürik asit | Orta | Orta | Düzenli bakım yapan havuz sahibi, teknik personel | Tablet elle tutulmamalı, renk doğru ışıkta okunmalı |
| Fotometre | Reaktife göre klor, pH, alkalinite, siyanürik asit ve diğerleri | Kolay (sayısal sonuç) | Yüksek | Otel, site ve tesis havuzları | Küvet temiz tutulmalı, cihaz talimatına göre kontrol edilmeli |
Günlük takip için şerit yeterli olabilir; ancak kimyasal eklemeden önceki karar ölçümünü tablet, damla ya da fotometreyle yapmak hata payını azaltır. Sinada Kimya’nın ürün kataloğunda test kiti, havuz temizlik malzemeleri grubunda yer alır.
Numune doğru nasıl alınır?
- Test kabını önce havuz suyuyla çalkalayın; önceki ölçümden kalan reaktif sonucu değiştirir.
- Dönüş nozullarından, skimmerdan ve kimyasal besleme noktalarından uzak bir yer seçin.
- Kabı ağzı aşağıda tutarak yaklaşık dirsek derinliğine (30–45 cm) indirin, orada çevirip doldurun. Yüzey suyu güneşten ve yüzücülerden etkilendiği için suyun genelini temsil etmez.
- Ölçümü hemen yapın; bekleyen numunede klor azalır.
- Kimyasal eklediyseniz sirkülasyonun suyu en az bir tam devir karıştırmasını bekleyin.
Tesis havuzlarında numune birden fazla noktadan alınmalı, akışın zayıf olduğu köşeler ayrıca kontrol edilmelidir.
Adım adım DPD ve fenol kırmızısı ile ölçüm
Tabletli ve damlalı kitlerde serbest klor DPD 1, toplam klor DPD 3, pH ise fenol kırmızısı ile ölçülür. Sıra şöyledir:
- Karşılaştırıcının iki haznesini işaretli çizgiye kadar numuneyle doldurun.
- Klor haznesine DPD 1 tabletini folyodan doğrudan düşürün ya da talimattaki sayıda damla ekleyin; kapatıp reaktif tamamen çözünene kadar çalkalayın.
- Pembe rengi hemen skalayla karşılaştırın. Bu değer serbest klordur.
- Aynı hazneye DPD 3 ekleyin, kit talimatındaki süre kadar bekleyip okuyun. Bu değer toplam klordur; toplam klordan serbest kloru çıkarınca bağlı kloru bulursunuz.
- pH haznesine fenol kırmızısı ekleyin, çalkalayın ve sarıdan kırmızıya uzanan skalada okuyun.
- Değerleri saatiyle ölçüm günlüğüne yazın, numuneyi lavaboya dökün ve kabı durulayın.
Test çubuğu nasıl okunur? Renk skalasında sık yapılan hatalar
Çubuğu kuru elle çıkarıp kutuyu hemen kapatın. Talimata göre suya daldırın, belirtilen süre dolunca yatay tutarak skalayla karşılaştırın; süreler markaya göre değişir. Başlıca hatalar:
- Süre dolmadan ya da çok geç okumak: renkler zamanla koyulaşır veya solar.
- Çubuğu suda uzun tutmak ya da karıştırmak: pedlerdeki reaktifler çözünüp birbirine karışır.
- Pedleri kutudaki skalaya değdirmek ya da sıralarını karıştırmak.
- Güneş gözlüğüyle, loş ortamda veya doğrudan güneş altında okumak.
- İki renk arasında kalan sonucu tahminle kabul edip tabletli yöntemle doğrulamamak.
Sonucu yanıltan durumlar: aşırı klor, eski reaktif, ışık ve bekleme süresi
- Aşırı klor: Serbest klor çok yüksekse (genellikle 10 ppm’in üzerinde) DPD’nin pembe rengi ağarır ve sonuç sıfır ya da çok düşük görünür. Şok klorlamadan sonra böyle bir okuma alırsanız numuneyi saf suyla bire bir seyreltip yeniden ölçün ve sonucu ikiyle çarpın.
- Yüksek klor ve pH: Çok yüksek klor, fenol kırmızısında pH’ı da olduğundan yüksek gösterebilir. Şok sonrası pH ölçümünü klor düştükten sonra tekrarlayın.
- Eski reaktif: Tarihi geçmiş, nem kapmış ya da sıcakta kalmış tablet ve çubuklar soluk veya yanlış renk verir.
- Işık: Renk gölgede, gün ışığında ve beyaz zemine karşı okunmalıdır; doğrudan güneş ve sarı iç mekân ışığı tonları kaydırır.
- Bekleme süresi: DPD 1 geç okunursa bağlı klor da renge katılır ve serbest klor olduğundan yüksek çıkar.
- Kirli kap: Önceki ölçümden kalan reaktif ya da parmakla temas sonucu bozar.
Ne sıklıkla ölçmeli? Özel havuz ve tesis için ölçüm takvimi
- Özel havuz: Sezonda pH ve serbest klor haftada en az iki kez; sıcak havada, yoğun kullanımda ve yağmurdan sonra her gün ölçülmelidir. Toplam alkalinite haftada bir, kalsiyum sertliği ve siyanürik asit ayda bir kontrol edilir.
- Tesis havuzu: pH ve serbest klor açılıştan önce ve yoğun saatler boyunca düzenli aralıklarla ölçülür; toplam ve bağlı klor her gün izlenir. Ölçüm aralıkları ve kayıt yükümlülükleri için yürürlükteki yönetmelik ve il sağlık müdürlüğünün şartları esas alınır.
Ölçüm günlüğü şablonu
Tabloyu kopyalayıp her ölçümde boş sütunları doldurun; hedef aralıklar genel kabul gören değerlerdir.
| Parametre | Hedef aralık | Ölçüm 1 | Ölçüm 2 | Ölçüm 3 |
|---|---|---|---|---|
| Tarih ve saat | – | |||
| pH | 7,2–7,6 | |||
| Serbest klor | 1–3 ppm | |||
| Toplam klor | – | |||
| Bağlı klor (toplam − serbest) | 0,2 ppm altı | |||
| Toplam alkalinite | 80–120 ppm | |||
| Kalsiyum sertliği | 200–400 ppm | |||
| Siyanürik asit | 30–50 ppm | |||
| Su sıcaklığı | – | |||
| Yapılan işlem | – |
Ölçüm sonucuna göre ilk adım
Tek bir okumaya dayanarak büyük düzeltme yapmayın; şüpheli sonucu tekrarlayın. Önce alkalinite ve pH, sonra klor düzeltilir, çünkü pH yüksekken klor verimli çalışmaz.
| Ölçüm sonucu | Olası neden | İlk adım |
|---|---|---|
| pH 7,6’nın üzerinde | Yüksek alkalinite, yeni dolum suyu, sıvı klorun bazik etkisi | pH düşürücüyle kademeli düzeltin, bir sirkülasyon devrinin ardından yeniden ölçün |
| pH 7,2’nin altında | Düşük alkalinite, yağmur suyu, asidik karakterli klor ürünleri | Önce alkaliniteyi ölçün, düzeltmeyi etiket talimatına göre yapın |
| Serbest klor 1 ppm’in altında | Güneş, yoğun kullanım, yetersiz besleme | Hacme göre klor miktarını hesaplayıp ekleyin |
| Şok sonrası klor sıfır görünüyor | DPD renginin ağarması | Numuneyi seyreltip yeniden ölçün |
| Bağlı klor 0,2 ppm’in üzerinde | Kloramin birikimi | Filtrasyonu ve taze su takviyesini kontrol edin, şok klorlamayı değerlendirin |
Havuzunuzun ölçülerini ve ölçtüğünüz pH değerini havuz kimyasalı dozaj hesaplayıcımıza girerek katalog dozlarına dayanan yaklaşık ürün miktarını bulabilirsiniz. Ambalaj etiketindeki kullanım talimatı esastır. Hacme göre klor hesabının örneğini markamız Perfect Pool’un klor rehberinde bulabilirsiniz. Dozaj pompasıyla besleme yapan tesislerde (dozajlama üniteleri) pompa ayarı düzenli DPD ölçümüyle doğrulanmalıdır.
Güvenlik
- Test tabletlerini ve reaktifleri çocukların ulaşamayacağı, serin ve kuru bir yerde, havuz kimyasallarından ayrı saklayın.
- Ölçüm sonrası numuneyi havuza geri dökmeyin; reaktif göze veya cilde temas ederse bol suyla yıkayın ve ambalajdaki uyarılara uyun.
- Düzeltme yaparken eldiven ve koruyucu gözlük kullanın. Klorlu ürünlerle pH düşürücüleri asla karıştırmayın, aynı anda aynı noktaya eklemeyin; seyreltme gerekiyorsa ürünü suya katın, ürünün üstüne su dökmeyin.
Sık Sorulan Sorular
Test çubuğu mu, tabletli test kiti mi daha güvenilir?
Tabletli ya da damlalı kitler reaktifi daha kontrollü eklediği için genellikle daha tutarlı sonuç verir. Test çubuğu hızlı kontrol için pratiktir, ancak renk basamakları geniştir ve nemden etkilenir. Kimyasal eklemeye karar vermeden önce sonucu tabletli kitle ya da fotometreyle doğrulamak en güvenli yoldur.
Klor testinde hiç renk çıkmıyorsa bu ne anlama gelir?
İki olasılık vardır. Suda gerçekten serbest klor kalmamış olabilir; bu durumda su bulanıklaşmaya ve yosunlanmaya açıktır. Ya da klor o kadar yüksektir ki DPD rengi ağarmıştır. Bu çoğunlukla şok klorlamadan sonra görülür: renk bir an pembeleşip kaybolur. Numuneyi saf suyla seyreltip yeniden ölçtüğünüzde hangisinin geçerli olduğu anlaşılır.
Ölçüm için günün hangi saati uygundur?
En tutarlı sonuç, havuz kullanılmadan önce sabah alınan numuneden elde edilir. Açık havuzlarda akşam yapılan ikinci ölçüm, güneşin ve kullanımın gün içinde ne kadar klor tükettiğini gösterir. Kimyasal ekledikten hemen sonra ölçüm yapmayın; ölçümleri her gün aynı saatlerde yapmak sonuçları karşılaştırmayı kolaylaştırır.
Test reaktiflerinin kullanım ömrü var mı?
Evet. Tablet, damla ve çubukların ambalajında son kullanma tarihi bulunur. Nem, ısı ve güneş ışığı bu süreyi kısaltır; kapağı sıkı kapatılmayan çubuk kutusunda pedler kısa sürede bozulur. Renk skalası solmuşsa ya da reaktif renk değiştirmişse yenisini kullanın. Her sezon başında kitin tarihini kontrol edin.
Bağlı klor neden ayrıca takip edilmeli?
Bağlı klor, serbest klorun ter gibi vücut kaynaklı azotlu kirleticilerle tepkimeye girmesiyle oluşan kloraminlerdir. Dezenfeksiyon gücü düşüktür ve bilinen “klor kokusu” aslında bunlardan gelir. Toplam klordan serbest klor çıkarılarak bulunur. Değer genel kabul gören 0,2 ppm sınırını aşıyorsa filtrasyon, taze su takviyesi ve gerekirse şok klorlama gözden geçirilmelidir.
